ویتنام و پایش محیط‌زیست در دامداری؛ ضرورتی فوری برای آینده‌ای سبز

فاخته- دامداری به‌طور طبیعی فشار زیادی بر محیط‌زیست وارد می‌کند..
در مزرعه پرواربندی گاوِ "تعاونی دامداران هوانگ توک در کمون ین‌نگوین کشور ویتنام"، با وجود نگهداری بیش از ۲۵۰ رأس گاو در هر نوبت، این مجموعه تلاش کرده است با اتکا به یک مدل اقتصاد چرخشی، اثرات زیست‌محیطی خود را کاهش دهد.

به گفته "خانم نگوین تی اووین" ، مدیر این تعاونی، تمام کود گاوی به‌صورت سیستماتیک جمع‌آوری می‌شود تا برای پرورش کرم خاکی به کار رود؛ کرم‌هایی که سپس به‌عنوان خوراک مغذی برای مارماهی‌های تجاری استفاده می‌شوند. این چرخه بسته، نه‌تنها به بهینه‌سازی هزینه‌ها و افزایش ارزش افزوده در همان منطقه کمک می‌کند، بلکه نشان‌دهنده نگاه مسئولانه و پیشگیرانه دامداران محلی در کاهش آسیب‌های زیست‌محیطی است.

با این حال، واقعیت این است که حتی اگر فضولات دامی به‌خوبی جمع‌آوری و بازیافت شوند، ایجاد یک چرخه کاملاً بسته در مقیاس بزرگ همچنان دشوار است و کنترل کامل آلودگی هوا و آب را تضمین نمی‌کند.

این چالش تنها به مزارع متوسط محدود نیست؛ بلکه واحدهای بزرگ پرورش گاوداری و... در مناطقی مانند سون دونگ، مای لام و دونگ تو نیز با مسائل زیست‌محیطی جدی روبه‌رو هستند. بسیاری از این واحدها برای کاهش آلودگی، سرمایه‌گذاری‌های قابل‌توجهی در سامانه‌های تصفیه فاضلاب، مراکز بزرگ بیوگاز، تجهیزات جداسازی کود و حوضچه‌های تصفیه چندمرحله‌ای انجام داده‌اند.

با این وجود، وقتی هزاران یا حتی ده‌ها هزار دام در یک محدوده متمرکز می‌شوند، حتی پیشرفته‌ترین فناوری‌ها نیز به‌تنهایی نمی‌توانند مانع بروز آلودگی شوند.

بر اساس داده‌های اداره حفاظت محیط‌زیست، این استان هم‌اکنون ۳۸ دامداری بزرگ دارد. فشار زیست‌محیطی ناشی از این مراکز قابل‌توجه است، زیرا آلودگی ناشی از دامداری معمولاً به‌صورت تدریجی و پنهان گسترش می‌یابد.
 در صورت نبود نظارت و کنترل مناسب، این آلودگی می‌تواند موجب شیوع بیماری‌های خطرناک و افزایش نگرانی‌های عمومی شود.

اقدام برای آینده‌ای سبز

کمیته مردمی استان توین‌کوانگ، طرحی را برای پایش، هشدار و نظارت زیست‌محیطی در بخش دامداری برای بازه زمانی ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ تدوین کرده است. هدف اصلی این برنامه، کنترل دقیق پسماندها در مناطق متمرکز دامداری است.

این طرح نه‌تنها از مدیریت دولتی، هدایت تولید و کنترل آلودگی در مسیر توسعه پایدار حمایت می‌کند، بلکه امکان تبادل داده با شبکه‌های پایش زیست‌محیطی استانی و ملی را نیز فراهم می‌سازد.

به گفته «ون بین»، معاون مدیر اداره کشاورزی و محیط‌زیست، این برنامه یک تغییر مهم در شیوه مدیریت ایجاد می‌کند:

 گذار از واکنش پس از بحران به پیشگیری، هشدار زودهنگام و کنترل از ابتدا این اداره همچنین در حال تدوین برنامه‌ای برای هماهنگی با مناطق محلی و بررسی مزارع دام بزرگ است تا راهکارهای مؤثر به‌صورت یکپارچه اجرا شوند.

برای واحدهای بزرگ در سطح استانی و سازمانی، استفاده از فناوری دیجیتال به یک ضرورت تبدیل شده است. 
این مراکز باید به دوربین‌های نظارتی و تجهیزات خودکار پایش فاضلاب مجهز شوند و داده‌ها را به‌صورت آنلاین و پیوسته به اداره مربوطه منتقل کنند. هم‌زمان، یک پایگاه داده دیجیتال درباره محیط دامداری ایجاد خواهد شد تا امکان رصد، تحلیل و هشداردهی سریع فراهم شود.

در کنار این اقدامات،  مدیران  این استان تأکید کرده اند که از«صدور مجوز برای پروژه‌های دامداری‌ای که فاصله ایمنی زیستی را رعایت نمی‌کنند یا برنامه عملی برای تصفیه پسماند ندارند، باید قاطعانه جلوگیری» شود. 
همچنین بازرسی‌های بدون اطلاع قبلی و نمونه‌برداری‌های مستقل افزایش خواهد یافت. 
واحدهایی که عمداً قوانین را نقض کنند، با شدیدترین مجازات‌ها، از جمله تعلیق فعالیت، مواجه خواهند شد.

در عین حال، این استان بر تبدیل زباله به منبع نیز تمرکز دارد. استفاده از فناوری کمپوست و تولید کودهای آلی میکروبی برای مصرف در نواحی تخصصی کشت محصولات استان، مانند پرتقال و چای، تشویق می‌شود. همچنین دامداران به استفاده از اصول دامپروری ایمن زیستی، به‌کارگیری محصولات بیولوژیک در خوراک و بستر، و کاهش بو از مبدأ تشویق می‌شوند.

«پرورش دام باید در خدمت ایجاد ارزش افزوده» باشد و پایش محیط‌زیست نیز ابزاری برای حفظ تعادل اکولوژیک است. اکنون زمان آن رسیده است که صاحبان مزارع نگاه خود را تغییر دهند: سرمایه‌گذاری در پایش و حفاظت محیط‌زیست هزینه نیست، بلکه نوعی بیمه برای توسعه پایدار آینده است./947

 علیرضا کیهان پور